Камусьці гэта даецца лёгка. Гэты тэкст — для тых, каму цяжка.
Я спрабаваў кінуць больш за дзесяць гадоў. Мой рэкорд — паўгода. А потым адно выпадковае жаданне або проста нуда мянялі ўсе планы, і далей вы самі ведаеце, чым гэта заканчваецца.
Я не псіхолаг і не ўрач. Я праграміст. Тут не будзе ні навуковых аглядаў, ні статыстыкі: пра змены ў мозгу напісана і знята ўжо сто разоў, і ад гэтага пакуль ніхто не кінуў. Будзе іншае — тое, што я зразумеў на сабе за гэтыя гады і што ў выніку спрацавала.
Чаму «проста перастаць» не працуе
Рашэнне кінуць прымае адзін чалавек, а адмяняе яго — зусім іншы.
Першы спакойны і цвярозы, увечары, пасля шчырай размовы з самім сабой. Другі з'яўляецца праз месяц, ноччу, калі сумна ці кепска. Сілы ў іх розныя, і заўсёды перамагае другі: яму патрэбны дзве секунды і тры дотыкі да экрана.
Таму сіла волі тут амаль ні пры чым. Вы не слабы — вы проста ваюеце не там. Пакуль шлях ад «захацелася» да «гляджу» займае некалькі секунд, ніякае абяцанне сабе яго не перакрые.
Адсюль і выснова, да якой я ішоў дзесяць гадоў: трэба не забараняць сабе хацець, а падаўжаць гэты шлях.
Што гэта насамрэч забірае
Найгоршае — нават не той час, які ідзе на сам прагляд.
Пасля яго ты проста ляжыш. Гартаеш стужку, глядзіш ролікі, нічога не робіш. Расслабіўся — і нічога складанага ўжо не хочацца, галава не працуе. Поўны разфокус, і так да вечара.
Вось сапраўдны кошт: не паўгадзіны, а ўвесь астатні дзень, які ты так і не пачаў.
Пакутуе і тое, што вакол. Адносіны з людзьмі, з якімі жывеш, псуюцца — прычым менавіта ў тыя моманты, калі найбольш хочаш, каб цябе не чапалі. І гэта дзейнічае як нікацін: з часам патрэбна большая доза, і тое, чаго раней не глядзеў, паволі становіцца нормай.
Чаму вы не вінаватыя
Мне дапамагае думаць пра гэта так.
Ёсць чалавек, які п'е ўжо вельмі даўно. Яму самому гэта даўно надакучыла, ён хоча кінуць — і не можа, бо звычка мацнейшая за яго. Калі б хтосьці падышоў і даў яму пігулку, пасля якой піць перахочацца, ён узяў бы яе не думаючы.
Ён не дрэнны. Яго падсадзіла, і цяпер ён не спраўляецца.
З порна тое самае, толькі непрыкметней: чалавек дзейнічае імпульсіўна, можа па некалькі разоў на дзень, месяцамі, і сам спыніцца не можа. Гэта не хвароба і не прысуд. Гэта слабае месца. Слабае месца ёсць у кожнага — яго трэба прызнаць і не даць яму кіраваць сваім жыццём.
Што можна зрабіць проста зараз, без ніякіх праграм
Гэта працуе на любым тэлефоне і нічога не каштуе. Пачніце адсюль, нават калі далей нічога не будзеце ставіць.
Уключыце Прыватны DNS. Налады → Сетка і інтэрнэт → Прыватны DNS → «Імя хоста пастаўшчыка прыватнага DNS». Упішыце туды adult-filter-dns.cleanbrowsing.org і захавайце. Тэлефон перастане адкрываць порнадамены адразу ва ўсіх браўзерах і праграмах. Гэта самы моцны бясплатны пласт, і ён працуе далей, нават калі потым вы ўсё выдаліце.
Уключыце Бяспечны пошук у Google. Немалая частка такіх выпадкаў пачынаецца не з сайта, а з пошуку карцінак.
Зазірніце ў «Лічбавы дабрабыт» (на частцы тэлефонаў — «Час выкарыстання»). Там можна паставіць абмежаванне на браўзер і на асобныя праграмы. Само па сабе гэта слаба: здымаецца за пару секунд. Але яно паказвае сумленныя лічбы, а ўбачыць свае лічбы — ужо палова справы.
Дзе гэтыя спосабы заканчваюцца: яны не глядзяць, што ў вас на экране. Новы сайт, якога няма ні ў адным спісе, адкрыецца. Ролік у стужцы сацсеткі — таксама.
Што робіць праграма
Далей пра тое, што я ў выніку зрабіў сам. Называецца KarosGuard, яна бясплатная, без рэкламы і без падпісак. Ёсць версія для Android — пачынаючы з 6-й, гэта значыць і на старых танных тэлефонах — і для Windows. Перакладзена на 24 мовы. Версіі для iPhone няма.
Ніякіх сакрэтаў у ёй няма, і расказаць, як яна ўладкавана, мне прасцей, чым абяцаць цуд. Пластоў тры.
Спісы адрасоў. Больш за мільён порнадаменаў рэжуцца на ўзроўні сеткі — прыкладна як Прыватны DNS вышэй, толькі спіс збіраецца з некалькіх крыніц адразу і абнаўляецца сам.
Разбор таго, што на экране. Спісы заўсёды адстаюць: такія пляцоўкі пераязджаюць кожны тыдзень. Таму праграма глядзіць на адрас адкрытай старонкі і на яе тэкст — і закрывае тое, чаго няма ні ў адным спісе. Нікуды нічога не адпраўляецца: разбор ідзе проста ў тэлефоне, і ні старонкі, ні здымкі экрана яго не пакідаюць.
Адтэрміноўка на ўласнае рашэнне. Вось гэта і ёсць адказ на «цвярозы вырашае, слабы адмяняе». Выключыць абарону можна, але не імгненна: ад моманту націску праходзяць суткі. Адмяніць адтэрміноўку — адзін дотык, у любую секунду. Парыў сутак не жыве, а рашэнне вярнуцца — жыве.
Плюс тое, што дапамагае трымацца, а не толькі не глядзець: лічыльнік дзён, каляндар і магчымасць падключыць блізкага чалавека, які даведаецца, калі абарона перастане працаваць.
Чаго праграма не можа
Гэта, мабыць, самая важная частка, і звычайна яе не пішуць.
Памылковыя блакіроўкі здараюцца. Часам закрываецца патрэбны сайт — проста таму, што на старонцы трапіліся не тыя словы. Я гэтага не адмаўляю і выпраўляю рукамі: проста на заглушцы ёсць кнопка, адзін дотык — і мне прыходзіць адрас. Больш нічога не прыходзіць: ні хто вы, ні што вы шукалі. Паведамленні ананімныя, і напісаць туды можна што заўгодна іншае.
Гэта не лячэнне. Праграма прыбірае лёгкі доступ, а не жаданне. Калі за звычкай стаіць нешта большае — самота, трывога, бяссонніца, — праграма тут не дапаможа, і рабіць выгляд, што дапаможа, я не буду.
Яна жыве ў тэлефоне і камп'ютары. Усё, што па-за імі, — не яе справа.
Што рабіць, калі сарваўся
Сарвацца — нармальна. Я зрываўся пасля паўгода, і не адзін раз.
Што дапамагае: пачаць лічыць нанова ў той жа дзень, а не «з панядзелка». Панядзелак — гэта яшчэ чатыры дні, за якія можна кінуць ужо канчаткова. Таму ў праграме ёсць каляндар і лічыльнік дзён, і найлепшая серыя ў ім застаецца, нават калі бягучая абнулілася: вы яе сапраўды пражылі, і забіраць яе несумленна.
І другое: скажыце камусьці. Хоць аднаму чалавеку. Таямніца — гэта палова сілы звычкі.
Коратка
Дзесяць гадоў я спрабаваў справіцца ўгаворамі з самім сабой, і гэта не спрацавала ніводнага разу. Спрацавала іншае: прыбраць лёгкі доступ і расцягнуць шлях да зрыву настолькі, каб парыў паспеў скончыцца.
З лічбавай звычкай атрымліваецца справіцца толькі лічбавым спосабам.
Частыя пытанні
Ці можна заблакаваць порна на тэлефоне бясплатна?
Так. Прыватны DNS у наладах Android нічога не каштуе і працуе ва ўсіх браўзерах адразу — інструкцыя вышэй. Праграма KarosGuard таксама бясплатная: без рэкламы, падпісак і ўбудаваных пакупак.
Ці патрэбны правы root?
Не. Ні Прыватнаму DNS, ні праграме root не патрэбны.
Ці працуе гэта ва ўсіх браўзерах?
Прыватны DNS працуе на ўзроўні сістэмы — гэта значыць адразу ва ўсіх браўзерах і праграмах, а не ў адным. Праграма дадае да гэтага разбор адкрытай старонкі.
Ці збірае праграма звесткі пра тое, што я гляджу?
Не. Разбор ідзе проста ў тэлефоне; адрасы, тэксты старонак і здымкі экрана нікуды не адпраўляюцца. Калі вы самі націснеце «паскардзіцца» на заглушцы, мне прыйдзе толькі адрас сайта і прычына спрацоўвання.
Ці ёсць версія для iPhone?
Няма, і пакуль не плануецца. Ёсць версіі для Android (ад 6-й) і для Windows.
Што рабіць, калі заблакаваўся патрэбны сайт?
Націснуць кнопку на заглушцы — мне прыйдзе адрас, і я выпраўлю правілы. Памылковыя блакіроўкі здараюцца, і я іх выпраўляю.
